نماینده مجمع جهانی حمل و نقل عمومی در گفت‌وگو با ECNN

توسعه حمل و نقل عمومی یکی از راهبردهای کشورهای توسعه یافته است که به واسطه آن توانسته اند ضمن بهبود وضعیت ترافیک، آلودگی های زیست محیطی را کاهش دهند. حال آن که این موضوع در کشورهای جهان سوم مغفول مانده و کلانشهرها را با چالش جدی مواجه کرده است. پایگاه خبری شهر الکترونیک درباره کم و کیف توسعه و وضعیت حمل و نقل در دنیا با دکتر محمد منتظری، نماینده مجمع جهانی حمل و نقل عمومی در تهران گفتگویی را انجام داده است که از نظر می گذرانید:

ایراد کار کجاست که در کلانشهرهای ما به رغم سرمایه گذاری هایی که می شود و توسعه ای که در زیرساخت ها صورت می گیرد، مشکل ترافیک حل نشده و شکل پیچیده ای به خود گرفته است؟

مسئله ای که وجود دارد این است که ما در کلانشهرهای خود نسبت به کلانشهرهایی مثل لندن و مونیخ که تقریبا هر کدام از شهروندان یک خودرو دارند، خودروی کمتری داریم ولی ترافیک مان پیچیده تر از ترافیک آنهاست. علت هم این است که شهروندان ما استفاده بیشتری از خودروی شخصی برای انجام سفرهای خود می کنند و سرویس های حمل و نقل عمومی پوششی که باید داشته باشند را ندارند. خود من از در خانه ام سوار ماشین می شوم و جلوی در محل کارم پیاده می شوم. در حالی که اگر مسیرهای پیاده خوبی داشتیم و سیستم حمل و نقل عمومی به همه نقاط شهر دسترسی داشت، بخشی از سفرم را با پیاده روی و استفاده از حمل و نقل عمومی انجام می دادم.

درست مثل کاری که شهروندان اروپایی می کنند و ما شاهد استفاده کمتر آنها از خودروی شخصی هستیم. البته این نکته را هم اشاره کنم که در سالهای اخیر اقدامات بسیار خوبی در راستای توسعه وسایل حمل و نقل عمومی صورت گرفته و اعضای مجمع جهانی حمل و نقل عمومی هم به آن اذعان دارند ولی عقب ماندگی ما در این زمینه زیاد بوده و سالهای متمادی توسعه حمل و نقل عمومی به فراموشی سپرده شده بود و کسی توجهی به توسعه آن نداشته است. علاوه بر این یکی دیگر از مواردی که ترافیک ما را پیچیده می کند، رفتار نادرست ترافیکی شهروندان است که واقعا جای تعجب دارد.

از چه نظر تعجب انگیز است؟

به راحتی تخلف می کنند. حتی به پیش پا افتاده ترین مقررات راهنمایی و رانندگی هم توجهی ندارند و این موضوع به موازات استفاده بی رویه از خودرو، ترافیک شهر را پیچیده می کند.

فاصله ای که ما با دنیا در زمینه توسعه وسایل حمل و نقل عمومی داریم، چقدر هست؟

فاصله زیاد است و به راحتی این مسئله را در میزان استفاده مردم از وسایل حمل و نقل عمومی و وضعیت زیرساخت ها دید.

توسعه یافته ترین شهرها از نظر سیستم حمل و نقل عمومی کدامها هستند؟ مجمع جهانی حمل و نقل عمومی آمار دقیقی در این زمینه دارد که ظاهرا در بازه زمانی مشخصی منتشر می شود؟

توکیو،سنگاپور و مونیخ از جمله شهرهایی هستند که توسعه بسیار خوبی از این نظر دارند و تقریبا در این شهرها 80 درصد مردم از وسایل حمل و نقل عمومی برای تردد خود استفاده می کنند.

متوسط زمانی که شهروندان با این وسایل به مقصد برسند چقدر هست؟

20 تا 25 دقیقه.

شهرهایی هم هستند که میزان استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی در آنها پایین باشد؟

بله بوستون آمریکا و ملبورن استرالیا. در این شهرها 20 درصد شهروندان از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده می کنند و متوسط زمانی که یک شهروند به مقصد می رسد بین 55 تا 70 دقیقه است که تقریبا سه برابر متوسط زمانی می شود که شهروندی در سنگاپور و توکیو با استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی به مقصد می رسد.

مجمع جهانی حمل و نقل عمومی مطالعات جالب توجهی در خصوص ایمنی سفر با انواع وسایل نقلیه دارد که اتفاقا در کشورهای توسعه یافته در موردش بسیار صحبت می شود. در این رابطه توضیح می دهید؟

مطابق مطالعاتی که مجمع در خصوص ایمنی سفر انجام داده، خودروهای شخصی 10 مرتبه بیشتر از وسایل حمل و نقل عمومی امکان تصادف دارند و احتمال تصادف وسایل حمل و نقل عمومی نسبت به شخصی یک به 10 است. همان‌طور که شما هم گفتید این موضوع بسیار مورد توجه قرار گرفته. این در حالی است که علاوه بر احتمال پایین تصادف وسایل حمل و نقل عمومی مصرف انرژی در این وسایل نسبت به شخصی هم پایین بوده و از آنجا که برخی کشورها منابع محدودی برای تأمین انرژی دارند، این موضوع حائز اهمیت بسیاری است. به این صورت که وسایل حمل و نقل عمومی نسبت به وسایل شخصی حدود 5/3 برابر کمتر انرژی مصرف می کنند. ضمن این که میزان آلایندگی این وسایل نیز نسبت به شخصی بسیار پایین است و حتی در حمل و نقل ریلی به صفر هم می رسد.

حمل و نقل ریلی آلودگی ندارد و در دیگر سیستم ها نیز میزان تولید آلاینده نسبت به شخصی بسیار پایین است و به همین دلیل است که در شهرهایی که پوشش بالای جابجایی ها با وسایل حمل و نقل عمومی را داریم، آلودگی هوا نیز کمتر است و مثل تهران شکل حاد به خود نمی گیرد. علاوه بر این وسایل حمل و نقل عمومی بازگشت سرمایه دارد در حالی که در وسایل شخصی اینگونه نیست.

میزانش مشخص است؟

بله. به عنوان نمونه در آمریکا به ازای هر یک دلاری که در سیستم حمل و نقل عمومی سرمایه گذاری می شود 6 دلار بازگشت سرمایه دارند.

این بازگشت سرمایه موضوع سلامتی شهروندان را هم شامل می شود؟

برای پاسخ به این سوال لازم می بینم به آمار و ارقامی اشاره کنم که با بررسی آن به راحتی می شود دریافت که این بازگشت سرمایه به چه صورت اتفاق می افتد. در سال 2005 که مجمع جهانی حمل و نقل عمومی مطالعه ای را در رابطه با وضعیت حمل و نقل و موضوعات مربوط به این حوزه انجام می داد، جمعیت جهان 7 میلیارد نفر بود و در آن سال یعنی سال 2005 تعداد کشته های تصادفات در کل کشورهای جهان 380 هزار نفر بود. حال آنکه در ایران که 70 میلیون نفر جمعیت داشت، بالای 30 هزار نفر در تصادفات رانندگی کشته شدند.

در واقع ایران که در نسبت جهانی یک درصد جمعیت را به خود اختصاص می داد 10 درصد کشته شده های دنیا را داشت که در نوع خود یک فاجعه بود و در این میان تعداد زیادی از سرمایه انسانی و اقتصادی از بین می رفت و در حال حاضر هم ما وضعیت بدی از نظر حوادث رانندگی داریم و همه ساله تعداد زیادی از شهروندان جان خود را بر اثر تصادف از دست می دهند. حال حساب کنید ما چقدر ضرر می کنیم و کشورهایی که آمار پایینی از این نظر دارند و زیرساخت های خوبی فراهم آورده اند چه میزان بازگشت سرمایه دارند.