یکی از مسایلی که در چند ماهه اخیر سر و صدای بسیار زیادی را ایجاد کرده است بحث تقلب و کپی کردن نتایج تحقیقات دیگران در مقالات تعدادی از محققان ایرانی بوده است. برای دوستانی که در پی انجام کار پژوهشی و احیانا انتشار مقاله در نشریات معتبر هستند در نظر داشتن موارد مربوط به تقلبهای علمی و اجتناب از کارهایی که تقلب تلقی میشود اهمیت دارد.

داستان مقاله منتسب به یکی از وزرا و دانشجوی ایشان منتشر شده در مجله Nature که به روایتی برداشت از مقاله چند محقق کره ای بود مدتها در صدر اخبار بود. مدتی بعد یکی دیگر از اعضای کابینه متهم به تقلب علمی شد.

فکر میکنم بخش بزرگی از مساله در کشور ما برخورد سهل و غیر جدی است که از روز اول دانش اموز و دانشجو را به این شیوه تربیت میکند

همگی ما اگهی تبلیغ نگارش پایان نامه و یا فروش مقاله و ... را دیده ایم.

یکی از مواردی که ما در نگارش کارهای تحقیقی رعایت نمی کنیم همین موضوع است. برای نمونه در کارهای تحقیقی درسهای کارشناسی ارشد چقدر این موضوع را جدی میگیریم؟ درست است که این کارها معمولا در جایی منتشر نمیشوند و تنها برای انجام تکلیف درسی به استاد ارایه میشوند اما عدم سخت گیری در این مورد موجب میشود که در موارد جدی تر نیز مسئله را چندان جدی تلقی نکنیم. 

فکر میکنم این موضوع جای بحث بیشتری دارد که در صورت تمایل دوستان میشود به ان ادامه داد.

در حال حاضر چند وبلاگ فعال در این زمینه کار میکنند که مشهورترین انها استادان علیه تقلب است که با همکاری تعدادی از استادان دانشگاه راه اندازی شده و هدفش رساندن اگاهی در این خصوص است. خواندن مقاله اقای محمدرضا اعلم را که در وبلاگ ایشان منتشر شده توصیه میکنم.

سر فصل های مقاله اقای محمدرضا اعلم به قرار زیر است:

١- سرقت علمی چیست؟

٢- سرقت علمی چه عواقبی دارد ؟

٣- مصادیق دزدی علمی

٣-٢. استفاده از نتایج دیگران

٣-٣. استفاده از جمله‌های دیگران

٣-۴. استفاده از جملات قبلی مقالات خودتان

٣-۵. ارائه مقالات در کنفرانس و سمینارها

٣-۶. دزدی علمی غیرعمدی

سخن آخر

نقل یک پاراگراف از جناب محمد رضا اعلم از مقاله بالا خالی از لطف نیست:

 

من باز تاکید می‌کنم مخصوصا دوستانی که قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور را دارید: اگر یکی از مقالات گذشته‌تان دارای فقط یک جمله‌ی دزدی علمی یا ادبی باشد و به نحوی روزی صدایش درآید تعجب نکنید اگر از موسسه مشغول به کار یا تحصیل اخراج شوید. توجه داشته باشید که "من نمیدانستم" یا "کسی به ما نگفته بود" یا "این جمله رو من خودم گفتم شانسی عین جمله اون آقا شده" یا "من ایده مقاله رو دادم منشیم تایپ کرده" یا "دانشجوم نوشته من اصلا روحم هم خبر نداره"‌ یا "به حضرت عباس من خبر ندارم، دادم سر میدون انقلاب برام نوشتن، بی انصاف دویست تومن هم گرفت" بهانه‌های صد در صد غیر قابل قبولی است چون اصول رعایت حق تالیف و عدم دزدی علمی در تمامی مجلات و کنفرانس ها با جزییات توضیح داده شده است.