معرفی کتاب "مدیریت وحکمروایی شهری"
یکی مهمترین چالشهای دانشجویان مدیریت شهری، دستیابی به منابع به روز و مرتبط است و این در حالی است که این رشته و نگاه علمی به آن عمر چندانی در دنیا ندارد(کمتر از سه دهه)با همین استدلال سختی دسترسی به کتب و مقالات دست اول وحتی ترجمه شده مناسب نیز قابل درک است. اما خوشبختانه امسال (1388) کتاب جدیدی با عنوان مدیریت و حکمروایی شهری توسط آقایان ناصر برکپور و ایرج اسدی تالیف شده که از بسیاری جهات قابل توجه است.
کتاب با توصیف شهرنشینی شتابان و چالشهای شهری آغاز میشود. پس از مرور چالشهای مدیریت شهری، مفهوم شناسی مدیریت شهری در قالب عناوینی چون زمینهها و دلایل پیدایش مفهوم مدیریت شهری، ماهیت مدیریت شهری و ارتباط آن با رویکرد یکپارچهنگر ارائه میشود. در این فصول بیشتر از نظرات و نتایج مطالعات محققان سایر کشورها استفاده شده؛ سیر ارائه مطالب کاملا منطقی، دستهبندی ها روشن و لحن نوشته روان و یکدست است و در انتهای فصل سوم درک تقریبا کاملی از ابعاد متنوع شناخته و معرفی شده برای مدیریت شهری از دهه 70 میلادی به بعد بدست میآید. تعدد مقالات مورد استفاده در این فصول از مزایای آنبه حساب میآید.
موضوع فصل چهارم، مبحث مهم مدیریت یکپارچه شهری است. مدیریت یکپارچه شهری از آن دسته مفاهیمی است که بسیار تکرار شده بدون آنکه تعریف روشنی از آن ارائه شده باشد. همه میدانند که یکی از چالشهای اساسی کلانشهر تهران تفرقهای متعدد عملکردی و سیاستی است و راهکار غلبه بر این چندپارگیها مدیریت و سیاستگذاری یکپارچه است اما اینکه این یکپارچگی چه ابعادی دارد و در چه سطوحی قابل طرح است، چندان روشن نیست، در این فصل از کتاب انواع تفرق معرفی میشود و چند استراتژی برای رویارویی و سامان دادن این تفرقها معرفی میشود.
در فصل پنج مدلهای مدیریت شهری مرور شده و در دو فصل آخر به موضوع مطرح و به روز " گذار از مدیریت شهری به حکمروایی شهری و حکمروایی شهر-منطقهها" پرداخته میشود.
به زعم نویسندگان" همزمان با تغییرات سیاسی و اجتماعی وسیع در اواخر دهه 1980 و اوایل 1990 میلادی، ظهور محلیگرایی پاسخی به نگرانیهای زیستمحیطی و روندهای جهانی شدن بود. اثرات این شرایط، استقبال از برنامهریزی و توسعه مشارکتی و افزایش نقش حکومتهای محلی بود که این امر نیز خود مستلزم تفویض وظایف از بالا به پایین و تمرکززدایی از مراجع و قدرتهای ملی بوده است. در نتیجه، از اواسط دهه 1990 میلادی و در پارادایم غالب در حوزه شهری، نوعی گذار به وقوع پیوست که از آن به " گذار از مدیریت شهری به حکمروایی شهری " تعبیر شده است ."
شهر – منطقه، منطقه کلانشهری و منطقة شهری نیز از اصطلاحاتی است که در دهه اخیرمتداول شده است. در فصل آخر علاوه بر شناسایی مهمترین معضل اداره کلانشهری، انواع مدلها و همچنین رویکردهای جدید در اداره این مناطق مورد بررسی قرار گرفته است.
از آنجا که قرار است مطالب مطرح شده در این کتاب با تاکیدی ویژه بر شرایط نظام مدیریت شهری در ایران در مجلد دیگری بسط یابد، عناوین مورد اشاره کاملا مرتبط و زمینه ساز طرح بحث چالشهای کلانشهرهای ایران است. مطالعه این کتاب را به علاقمندان مدیریت شهری پیشنهاد میکنم.
مدیریت و حکمروایی شهری/ ناصر برکپور ، ایرج اسدی/ ناشر معاونت پژوهشی دانشگاه هنر/1388